Mùa hè năm 1933, thời tiết nóng bức khác thường.

Lá thư thứ ba đến muộn hơn tôi dự tính.

Nhưng tôi vẫn vui mừng khôn xiết.

Bởi mỗi lần nhận được thư, ít nhất tôi biết anh vẫn còn sống.

Lá thư rất ngắn, chỉ có ba câu: “Niệm An, cuộc chiến chống các đợt vây quét rất gian khổ, nhưng ánh bình minh đã ở phía trước. Nếu sang năm anh vẫn còn sống, nhất định anh sẽ về nhà ăn Tết cùng em. Em nhớ giữ gìn sức khỏe. Hoài Viễn.”

“Nếu sang năm anh vẫn còn sống.”

7 chữ ấy khiến trái tim tôi như bị ai vò nát.

Tôi ngồi trên ngưỡng cửa, từ chiều cho đến khi trời tối mịt.

Tôi đọc đi đọc lại câu ấy không biết bao nhiêu lần.

Cuối cùng, nước mắt rơi xuống trang giấy, làm nhòe cả hai chữ “còn sống”.

Từ đó về sau, hai chữ ấy mãi mãi nhòe đi trên lá thư.

Sáng hôm sau, tôi vẫn dậy đúng giờ để xay đậu làm đậu phụ.

Lưu thị thấy mắt tôi sưng húp nhưng chẳng hỏi gì, chỉ múc một bát nước cơm, đẩy đến trước mặt tôi.

“Uống đi.”

Tôi bưng bát lên, chậm rãi uống từng ngụm cho đến hết.

Cuộc sống vẫn phải tiếp tục.

Mùa thu năm 1934.

Đó là mùa thu khó khăn nhất trong cả cuộc đời tôi.

Tin tức bên ngoài thay đổi từng ngày.

Người thì bảo Hồng quân vừa giành được thắng lợi lớn, người lại nói họ đã bị bao vây đến đường cùng, cũng có người bảo Hồng quân sắp rút đi, rời khỏi Giang Tây.

Tôi vội chạy lên trấn dò hỏi tin tức.

Bầu không khí trên phố có gì đó rất khác thường. Những sạp hàng chỉ còn lại một nửa, người mặc quân phục đi lại vội vã.

Gương mặt ai nấy đều đầy vẻ hoang mang.

Giữa chợ, tôi nghe thấy hai ông lão đang thì thầm với nhau: “Nghe tin gì chưa? Sắp đi rồi đấy, cả đại quân ấy.”

“Đi đâu?”

“Ai mà biết được. Nghe nói sẽ đi về phía nam, xa lắm.”

“Thế người nhà họ phải làm sao?”

“Đành phó mặc cho số trời thôi.”

Tôi quay người đi về.

Dưới gốc đa nơi đầu làng, Giang Tố Vân đang đứng đó, như thể đã chờ tôi từ lâu.

Da cô ấy đen sạm hơn trước, người cũng gầy đi nhiều.

Trong đôi mắt đã hằn lên những tháng ngày dãi dầu sương gió, nhưng vẫn ánh lên vẻ cứng cỏi, quyết liệt.

“Niệm An.”

“Tố Vân.”

Chúng tôi chỉ gọi tên nhau một tiếng, rồi cả hai cùng im lặng.

Mãi một lúc lâu sau, cô ấy mới lên tiếng: “Hồng quân sắp rút đi rồi. Đại quân sẽ rời khỏi căn cứ địa Xô viết Trung ương.”

“Đi xa lắm sao?”

“Không biết nữa, nhưng chắc là rất xa.”

Tôi cố giữ giọng bình tĩnh: “Cậu cũng phải đi à?”

“Ừ, tối nay đi.”

“Cha mẹ cậu biết chưa?”

Cô ấy bật cười.

Nụ cười ấy vừa chua xót, vừa ngang bướng:

“Mẹ tớ bảo, nếu tớ đi thì coi như bà chưa từng sinh ra đứa con gái này.”

Mắt tôi nóng lên: “Nói linh tinh gì thế, nhà tớ cũng là nhà cậu mà.”

Cô ấy nhìn tôi, đôi mắt cũng đỏ hoe: “Niệm An, cậu đúng là… Bản thân còn lo chưa xong mà cứ muốn lo cho người khác.”

Cô ấy nắm tay tôi, kéo tôi ngồi xuống dưới gốc đa.

Đêm ấy, chúng tôi đã nói với nhau rất nhiều chuyện.

Chuyện thuở nhỏ.

Chuyện xuống sông mò cá rồi bị đỉa cắn.

Chuyện lần đầu có kinh nguyệt, sợ đến mất hồn mất vía.

Chuyện sau này cách mạng thành công, chúng tôi sẽ cùng lên huyện mua vải may quần áo mới.

Chuyện sau này nếu có con, sẽ để đứa trẻ nhận tôi làm mẹ nuôi.

Đến cuối cùng, cô ấy lại nhắc đến lời hứa năm xưa: “Niệm An, nếu tớ gặp được Lục Hoài Viễn, tớ sẽ nói với anh ấy rằng vợ anh ấy vẫn đang đợi ở Hưng Quốc, dù chết cũng sẽ đợi.”

“Cậu đã nói câu ấy rồi mà.”

“Tớ biết, nhưng tớ vẫn muốn nói thêm lần nữa.” Cô ấy mỉm cười.

“Tớ sợ mình quên mất. Sợ đến lúc gặp được anh ấy, đầu óc lại trống rỗng, chẳng nhớ nổi điều gì.”

Tôi siết chặt tay cô ấy: “Tố Vân, cậu nhất định phải sống đấy. Hứa với tớ đi.”

Cô ấy không đáp.

Phía chân trời dần hửng sáng.

Cô ấy đứng dậy, phủi đất trên người.

“Niệm An, tớ đi đây.”

“Ừ, cậu đi đi.”

Đi được vài bước, cô ấy bỗng quay đầu, lớn tiếng gọi: “Đợi tớ về, nhớ đãi tớ một bát tào phớ nhà cậu nhé?”

“Được.”

Cô ấy bật cười, rồi quay người chạy đi.

Mái tóc ngắn nảy lên theo từng bước chân trong gió, trông như một lá cờ đen nhỏ.

Tôi đứng dưới gốc đa, dõi theo bóng lưng cô ấy ngày một xa, ngày một nhỏ, cho đến khi khuất sau chân núi, không còn nhìn thấy nữa.

Đó là lần cuối cùng tôi gặp Giang Tố Vân.

Ba ngày sau khi Giang Tố Vân rời đi, Hồng quân cũng lên đường.

Tin tức ấy như một tiếng sấm, từ trên trấn vang dội khắp những thôn làng miền núi.

Sáng hôm ấy, tôi đang đẩy cối xay đậu.

Cối đá vẫn quay đều, bỗng bên ngoài có người gào lớn: “Hồng quân đi rồi. Hồng quân đi rồi. Cả đại quân đều đi hết rồi.”

Tay tôi khựng lại.

Cối đá vẫn quay thêm mấy vòng, phát ra tiếng ù ù, nghe như tiếng ai đang khóc.

Tôi bước ra đầu làng.

Trên con đường núi phía xa, một đoàn người đang di chuyển.

Không nhìn rõ từng người, chỉ thấy một dải màu vàng xám kéo dài, chậm rãi tiến về phía xa, cuối cùng khuất hẳn sau dãy núi.

Rất nhiều người trong làng đứng hai bên đường dõi theo.

Có người khóc, có người gọi lớn, có người chạy đuổi theo đoàn quân vài bước rồi lại dừng chân.

Tôi đứng yên không nhúc nhích.

Trong tay vẫn còn nắm chặt chiếc tạp dề dùng khi xay đậu.

“Đi rồi.” Có người bên cạnh thở dài. “Đi thật rồi.”

Tôi nghe thấy, nhưng không đáp.

Tối hôm ấy, tôi lấy giấy bút ra, định viết thư cho Hoài Viễn.

Nhưng viết đến cuối, ngòi bút bỗng khựng lại giữa không trung.

Biết gửi đi đâu bây giờ?

Liệu anh có nhận được không?

Tôi gấp lá thư còn viết dở, cất vào chiếc hộp gỗ.

Kể từ đó, những lá thư tôi viết không còn được đưa cho thầy Trần nữa.

Bởi thầy Trần cũng đã đi rồi.

Ông biến mất vào đêm thứ hai sau khi Hồng quân rút đi.

Không ai biết ông đã đi đâu.

Sạp xem bói của ông vẫn còn ở đầu làng.

Lá phướn đề bốn chữ “Xem chữ đoán mệnh” bị gió cuốn quăn lại, trông chẳng khác nào một mảnh giẻ rách.

Tôi đứng trước sạp, ngẩn ngơ hồi lâu.

Rồi lặng lẽ trở về nhà.

Tôi cất cả ba lá thư của Hoài Viễn, cùng chiếc cúc đồng Giang Tố Vân dúi vào tay tôi trước lúc lên đường, vào trong chiếc hộp gỗ.

Chiếc hộp ấy được Hoài Viễn đóng từ những tấm ván cũ khi còn nhỏ, có chốt cài nhưng không có khóa.

Tối nào tôi cũng mở ra ngắm một lần.

Có khi chẳng lấy gì ra xem, chỉ mở hộp để ngửi những mùi hương quen thuộc.

Mùi mực trên giấy thư, chút hương còn sót lại của cánh hoa khô, cùng mùi gỉ sét thoang thoảng từ chiếc cúc đồng.

Những mùi hương ấy chính là bằng chứng nhắc tôi rằng mình vẫn còn đang sống.