Đầu năm 1932, lá thư thứ hai được gửi đến.

Thư còn ngắn hơn lá đầu tiên, giấy cũng thô ráp hơn, nét chữ càng nguệch ngoạc.

“Niệm An, tạm thời anh chưa thể trở về. Em hãy thay anh ngắm nhìn bầu trời của nước Trung Hoa mới nhé!”

Chỉ vỏn vẹn một câu ấy.

Trong phong bì còn kẹp một cánh hoa đỗ quyên đã khô.

Cánh hoa mỏng như cánh ve, sắc tím đỏ đã phai gần hết, chỉ còn vương lại chút hồng nhạt.

Tôi áp lá thư cùng cánh hoa vào ngực, ngồi lặng đi rất lâu.

Sau đó, tôi cẩn thận kẹp cánh hoa vào khe hở phía sau chiếc gương.

“Hoài Viễn, anh bảo em thay anh ngắm nhìn bầu trời của nước Trung Hoa mới. Hoa là những vì sao rơi xuống từ bầu trời. Em cất ngôi sao này vào trong gương, để mỗi lần soi gương, cũng coi như em đang thay anh ngắm nhìn bầu trời ấy.”

Tôi thì thầm với chiếc gương.

Người trong gương đã gầy đi, làn da cũng sạm đen, nơi khóe mắt dường như đã xuất hiện vài nếp nhăn nhỏ.

Mới 21 tuổi mà trông tôi cứ như đã 25.

Nhưng chẳng sao cả.

Hoài Viễn đã bảo tôi ngắm nhìn, vậy thì tôi sẽ ngắm nhìn.

Giang Tố Vân đến tìm tôi vào cuối thu năm 1932.

Cô ấy lớn hơn tôi hai tuổi, từ nhỏ đã có tính cách mạnh mẽ, chẳng chịu thua ai.

Người trong làng đều bảo con gái nhà họ Giang chẳng giống con gái chút nào, cứ như một thằng con trai nghịch ngợm.

Không chịu bó chân, dám đánh nhau với đàn ông, trèo cây bắt chim, xuống sông mò cá.

Hồi nhỏ, có lần cả đám con gái đang chơi bên bờ sông, cô ấy bỗng nhảy ùm xuống nước, lặn ngụp như con cá chạch.

Hôm ấy, chúng tôi ngồi bên con suối nhỏ dưới chân núi phía sau làng. Nước suối trong veo, nông đến mức nhìn rõ đáy, từng đàn cá nhỏ len lỏi qua những khe đá.

“Niệm An, tớ sắp đi rồi.”

“Cậu đi đâu?”

“Đi làm chiến sĩ liên lạc.” Cô ấy nhặt một viên sỏi ném xuống nước.

“Chồng sắp cưới của tớ đã sắp xếp cho tớ rồi, tớ sẽ phụ trách tuyến liên lạc ở vùng Phúc Kiến, Giang Tây.”

“Anh ấy đồng ý rồi à?”

“Không đồng ý.” Cô ấy bật cười. “Thế là tớ mắng cho anh ấy một trận.”

Gương mặt cô ấy rám nắng, đỏ sậm, mái tóc cắt ngắn để lộ cả phần gáy.

“Niệm An, cậu có nhớ chồng mình không?”

“Có chứ, ngày nào cũng nhớ.”

“Tớ cũng nhớ anh ấy mỗi ngày.” Cô ấy khẽ nói.

“Nhưng chẳng dám nghĩ nhiều. Nghĩ nhiều quá thì không sống tiếp nổi.”

Tôi hỏi: “Cậu không sợ sao?”

“Sợ chứ.” Cô ấy vốc một nắm cát, để những hạt cát từ từ chảy qua kẽ tay.

“Nhưng tớ nghĩ thế này, chồng mình ở ngoài kia liều mạng chiến đấu vì mình, còn mình ở nhà lại chỉ biết sợ chết, thế thì còn gọi gì là vợ chồng nữa?”

Những lời ấy như từng mũi kim đâm vào lòng tôi.

“Niệm An, chồng cậu là Lục Hoài Viễn, trung đội trưởng Hồng quân trẻ tuổi nhất mà tớ từng gặp. Cậu không thể khiến anh ấy mất mặt được. Cậu phải sống sao cho xứng đáng với anh ấy.”

Tôi cúi đầu.

Cô ấy nói đúng.

Hoài Viễn ở ngoài kia chiến đấu giành lại giang sơn, còn tôi ở nhà xay đậu làm đậu phụ.

Chuyện ấy chẳng có gì đáng nói.

Nhưng tôi không thể chỉ biết xay đậu phụ mãi được. Anh đã dặn tôi phải làm nhiều việc có ích cho nhân dân.

“Tố Vân.” Tôi ngẩng đầu lên.

“Cậu hỏi giúp tớ xem có việc gì tớ làm được không. May giày, chuyển lương thực, chăm sóc thương binh, việc gì cũng được.”

Cô ấy nhìn tôi một cái rồi bật cười: “Tớ chỉ chờ cậu nói câu này thôi.”

Cô ấy đứng dậy, phủi đất trên người, rồi quay lại hỏi: “Niệm An, cậu có muốn đi cùng tớ không?”

Tôi lắc đầu: “Tớ không đi được, trong nhà còn cả đám em nhỏ.”

“Được thôi.” Cô ấy không ép.

“Vậy cậu cứ ở nhà chăm lo cho gia đình. Đợi cách mạng thắng lợi, chúng ta sẽ cùng đi đón các anh ấy về.”

“Ừ.”

Cô ấy chìa tay ra.

“Một lời đã định nhé!”

Tôi nắm lấy tay cô ấy.

Bàn tay ấy thô ráp như vỏ cây, nhưng ấm áp và đầy sức lực.

“Tố Vân.” Tôi nói.

“Nếu ở ngoài đó cậu gặp Hoài Viễn, nhớ nói với anh ấy rằng vợ anh ấy vẫn đang đợi ở Hưng Quốc. Dù có chết, tớ cũng sẽ đợi.”

Đôi mắt cô ấy thoáng đỏ hoe, rồi khẽ gật đầu: “Tớ sẽ nói.”

Mùa đông năm 1932, tôi tham gia đội phụ nữ chi viện tiền tuyến.

Gọi là một đội, nhưng ban đầu cũng chỉ có 5-6 người.

Tất cả đều là người nhà của các chiến sĩ Hồng quân trong làng, cùng vài chị em phụ nữ có tư tưởng tiến bộ.

Chúng tôi may giày cho Hồng quân, mỗi người mỗi tháng phải làm ít nhất hai đôi.

Ngoài ra còn vận chuyển lương thực, nấu cơm, giặt giũ cho những thương binh đi ngang qua.

Lần đầu tiên cầm mẫu giày, tôi luống cuống vô cùng.

Đế giày phải được khâu thật dày, từng mũi chỉ phải khít nhau, không được lệch dù chỉ một mũi.

Tôi thức đêm làm cho kịp, bàn tay bị dùi đâm thủng mấy chỗ, máu cứ thế rịn ra thành từng giọt.

Lưu thị lặng lẽ bước đến, nhìn công việc tôi đang làm rồi bảo: “Làm thế này không được, đế giày lỏng quá, hành quân vài ngày là rách ngay. Đưa đây, mẹ dạy con.”

Bà cầm tay chỉ việc cho tôi.

Từ chọn chỉ gai, xe dây, đưa kim cho đến khâu viền.

Đêm ấy, hai mẹ con ngồi bên ngọn đèn dầu đến tận nửa đêm.

Bà khâu một chiếc, tôi khâu một chiếc.

“Mẹ, trước đây mẹ cũng từng khâu đế giày như thế này ạ?”

“Ừ, từng khâu rồi.” Bà cúi đầu, đôi tay vẫn thoăn thoắt không ngừng.

“Trước kia cha chồng con cũng từng đi lính, là lính nhà Thanh. Sau này không còn đánh trận nữa, ông ấy mới trở về dạy học.”

Bà ngừng một lát rồi nói tiếp: “Mẹ từng khâu cho ông ấy 7 đôi giày. Chưa đôi nào kịp rách thì người đã không còn nữa.”

Ngọn đèn dầu bỗng nổ lách tách một tiếng, bóng người in trên vách tường cũng khẽ lay động.

“Niệm An.” Lưu thị lại lên tiếng.

“Khâu đế giày không thể chỉ dùng sức, mà còn phải gửi cả tấm lòng mình vào từng mũi chỉ. Có như thế, dù người mang giày đi xa đến đâu, dưới chân họ vẫn luôn thấy ấm.”

Tôi gật đầu.

Kể từ đó, tay nghề may vá của tôi tiến bộ rất nhanh.

Đến cuối năm, tính ra một mình tôi đã làm được hơn 60 đôi giày cho bộ đội, còn nhận được tấm giấy khen đầu tiên trong đời.

Đó là một tờ giấy đỏ, trên viết: “Phụ nữ gương mẫu chi viện tiền tuyến xã Liên Đường, huyện Hưng Quốc - Tô Niệm An.”

Tôi cầm tấm giấy khen, đứng ngẩn người rất lâu.

Sau đó, tôi lấy chiếc gương ra, trải tấm giấy khen lên bàn rồi dựng gương bên cạnh, như thể có thêm một người đang cùng tôi ngắm nhìn.

“Hoài Viễn, anh từng dặn em phải làm nhiều việc có ích cho nhân dân. Em đã làm được rồi.”

Tôi mở cuốn nhật ký, viết xuống một dòng: “Hôm nay Hoài Viễn vẫn chưa về.”

Từ hôm ấy trở đi, ngày nào tôi cũng viết một câu như thế.

Dù mưa hay nắng, chưa từng bỏ sót một ngày.