Những năm 1980, Lục Niệm đã trưởng thành.

Thằng bé thi đỗ đại học.

Thuộc lứa sinh viên đầu tiên sau khi kỳ thi tuyển sinh đại học được khôi phục.

Nó theo học ngành lịch sử, chuyên nghiên cứu lịch sử cách mạng ở vùng căn cứ Xô viết.

Tôi hỏi: “Sao cháu lại chọn học ngành này?”

Nó đáp: “Bởi vì bà đã đợi cả một đời. Cháu muốn tìm hiểu thật rõ những chuyện xảy ra với thế hệ của ông bà, muốn biết rốt cuộc ông nội cháu là người như thế nào.”

Tôi mỉm cười, xoa đầu nó: “Ông nội cháu à, ông ấy là người đẹp trai nhất mà bà từng gặp.”

“Còn gì nữa không bà?”

“Còn nữa, ông ấy khắc chữ rất đẹp. Ông từng hứa sẽ kẻ mày cho bà, nhưng mới chỉ kẻ được một lần.”

Lục Niệm cúi đầu, không nói gì nữa.

Kể từ đó, cứ đến kỳ nghỉ là nó lại đi khắp nơi, tìm đến các kho lưu trữ hồ sơ.

Tra cứu về trận chiến Tương Giang, về những tuyến đường hành quân của Hồng quân, về những cái tên đã được lịch sử ghi nhớ và cả những người dần bị lãng quên.

Mỗi lần trở về, nó đều kể cho tôi nghe.

“Bà ơi, tháng 10 năm 1934, trận chiến Tương Giang diễn ra vô cùng khốc liệt. Hồng quân Trung ương chịu tổn thất nặng nề, rất nhiều đơn vị đã hy sinh gần như toàn bộ.”

“Ừ.”

“Ông nội thuộc Quân đoàn Một Hồng quân. Trước khi vượt sông Tương Giang, ông đã là trung đội trưởng rồi. Cấp trên nói tuy ông còn trẻ nhưng biết chữ, lại chiến đấu rất dũng cảm nên được đặc cách thăng chức.”

Tôi gật đầu: “Ông nội cháu từ nhỏ đã thông minh rồi.”

“Bà ơi.” Nó do dự một lát.

“Cháu tìm được tung tích ông Trần Viễn Chí rồi. Ông ấy vẫn còn sống, hiện đang ở viện điều dưỡng dành cho người có công trên huyện. Cháu muốn đến thăm ông ấy.”

Tôi nhìn nó rất lâu rồi nói: “Cháu đi đi, thay bà hỏi thăm ông ấy một tiếng.”

Lục Niệm đã đi.

Đó là mùa thu năm 2002.

Trần Viễn Chí khi ấy đã 87 tuổi, đang sống trong viện điều dưỡng dành cho người có công.

Ông đã già yếu lắm rồi, mắt mờ, tai nghễnh ngãng, đầu óc lúc tỉnh táo, lúc lại lú lẫn.

Khi Lục Niệm tìm đến, ông đang ngồi ngoài hành lang phơi nắng.

“Ông Trần ơi.”

Trần Viễn Chí ngẩng đôi mắt đục mờ lên, đảo mắt nhìn quanh: “Cháu là…”

“Cháu là cháu trai của Lục Hoài Viễn. Bà nội cháu là Tô Niệm An.”

Cả người ông bỗng run bắn lên.

Ông run rẩy đưa cánh tay phải duy nhất còn lại ra, quờ quạng giữa không trung.

Lục Niệm vội nắm lấy tay ông.

“Bà nội cháu… vẫn còn đợi sao?”

“Vẫn đợi ạ.” Lục Niệm đáp. “Bà vẫn đang đợi.”

Trần Viễn Chí bỗng bật khóc.

Khóc nức nở thành tiếng.

Một người lính già 87 tuổi, vậy mà lại khóc như một đứa trẻ.

Ông đấm liên tục vào ngực mình, từng cái, từng cái một, dùng hết sức mà đấm.

“Ông có lỗi với bà cháu… Ông có lỗi với bà ấy…”

Lục Niệm sững sờ.

“Ông Trần, ông làm sao vậy?”

Trần Viễn Chí vẫn khóc, cả người run rẩy trên ghế.

“Ông đã giấu một thứ… trong chiếc gương của bà cháu. Mấy chục năm rồi, bà ấy vẫn chưa phát hiện ra. Ông muốn bà ấy tự mình nhìn thấy, nhưng đến giờ bà ấy vẫn chưa thấy. Ông không đợi được nữa rồi, không đợi được nữa…”

Lục Niệm tưởng mình nghe nhầm.

“Chiếc gương? Gương nào ạ?”

“Chiếc gương đồng ấy, chính tay ông đã bỏ vào. Lá thư do trung đội trưởng Lục viết, ông giấu suốt 19 năm. Sau này, ông mới đặt nó vào trong chiếc gương của bà cháu, ngay trong phòng bà ấy. Bà ấy không phát hiện ra, vì ông làm rất khẽ.”

Toàn thân Lục Niệm chấn động.

“Thư ư? Lá thư nào ạ?”

Trần Viễn Chí ra sức lắc đầu, như đang cố chống lại điều gì đó, lại như đang gắng sức nhớ về chuyện cũ.

“Ông sai rồi, ông không nên giấu nó vào đó, đáng lẽ phải đưa thẳng cho bà ấy. Nhưng ông không nỡ. Trong thư viết rằng ‘Đừng đợi nữa’. Làm sao ông nỡ đưa cho bà ấy được chứ… Bà ấy đã đợi mấy chục năm trời rồi…”

Tim Lục Niệm đập dồn dập.

Nó chợt nhớ đến chiếc gương ấy.

Nhớ đến khe hở nhỏ chưa từng được mở ra.

Năm 2002, sau khi từ viện điều dưỡng trở về, Lục Niệm đi thẳng vào phòng tôi.

Khi ấy, tôi đang ngồi bên cửa sổ lau gương.

Nó ngồi xổm xuống trước mặt tôi: “Bà ơi, cho cháu xem chiếc gương một chút nhé?”

Tôi nhìn nó, rồi lại nhìn chiếc gương.

“Có chuyện gì vậy cháu?”

“Cháu muốn xem mặt sau của gương.”

Tôi do dự một lát, rồi đưa cho nó.

Lục Niệm đón lấy, lật chiếc gương ra mặt sau, chăm chú nhìn khe hở nhỏ ấy rất lâu.

“Bà ơi.” Nó ngẩng đầu. “Nếu bên trong chiếc gương này có một lá thư, bà có muốn đọc không?”

Tôi sững người.

“Cháu nói gì cơ?”

“Ông Trần Viễn Chí bảo, năm xưa ông ấy đã giấu một lá thư của ông nội vào trong chiếc gương. Lá thư viết năm 1934, trước khi ông nội hy sinh.”

Tôi nhìn nó.

“Cháu chắc chứ?”

“Cháu cũng chưa chắc, bà ạ. Bà có muốn mở ra không?”

Tôi im lặng rất lâu.

Rồi chìa tay ra.

“Đưa bà.”

Lục Niệm trả chiếc gương lại cho tôi.

Tôi nâng niu nó trong tay, ngắm nhìn hồi lâu.

Người trong gương đã 92 tuổi.

Mái tóc bạc trắng, gương mặt đầy những nếp nhăn.

Đầu ngón tay tôi nhẹ nhàng vuốt ve khe hở nhỏ ấy.

“Hoài Viễn.” Tôi khẽ gọi. “Có phải anh có điều gì muốn nói với em không?”

Người trong gương vẫn lặng im.

Tôi đưa chiếc gương cho Lục Niệm.

“Mở ra đi.”

“Bà…”

“Mở đi. Dù bên trong là thứ gì, bà cũng muốn xem.”

Lục Niệm cẩn thận mang dụng cụ đến.

Từng chút, từng chút một nạy khe hở ra.

Viền đồng đã mềm, nên nó không dám dùng sức quá mạnh.

Cuối cùng, một tiếng “tách” rất khẽ vang lên, giữa viền đồng và mặt kính hé ra một khoảng trống.

Tay Lục Niệm run rẩy.

Nó luồn hai ngón tay vào, cẩn thận gắp ra một thứ.

Một tờ giấy.

Được gấp làm bốn.

Mỏng đến mức tưởng chừng chỉ chạm nhẹ cũng có thể rách.

“Niệm Niệm, cháu mở ra, đọc cho bà nghe đi.”

Nó gật đầu.

Nhẹ nhàng mở tờ giấy.

Rồi bật khóc.

“Bà ơi… là nét chữ của ông nội.”

“Cháu đọc đi.”

Nó sụt sịt, chậm rãi đọc từng chữ: “Niệm An, nếu anh không thể trở về, em đừng đợi nữa. Hãy thay anh ngắm nhìn bầu trời của nước Trung Hoa mới. Nếu có kiếp sau, anh sẽ không đi đánh trận nữa. Ngày nào anh cũng gánh nước, xay đậu làm đậu phụ cho em. Hoài Viễn. Mùa thu năm Dân Quốc thứ 23.”

Căn phòng yên tĩnh đến lạ.

Yên tĩnh đến mức có thể nghe thấy tiếng nước mắt Lục Niệm rơi xuống sàn nhà.

Tôi chìa tay ra.

Nó đặt tờ giấy vào lòng bàn tay tôi.

Nhẹ quá.

Nhẹ đến mức tưởng như chẳng có gì.

Vậy mà sức nặng của hơn 70 năm chờ đợi, tất cả đều dồn cả lên tờ giấy mỏng manh ấy.

Tôi đã 92 tuổi rồi.

Cả đời này, tôi hiếm khi rơi nước mắt.

Vậy mà lúc ấy, nắm chặt tờ giấy trong tay, tôi lại khóc như cô gái 18 tuổi năm nào.

Tôi khóc rất lâu.

Khóc đến khản cả giọng.

Rồi bỗng nhiên, tôi ngẩng đầu nhìn ra ngoài cửa sổ.

Bầu trời xanh lắm.

Xanh đến vô tận.

“Lục Hoài Viễn.” Tôi cất tiếng, giọng nói như được moi lên từ nơi sâu thẳm nhất trong lòng.

“Anh đúng là đồ lừa đảo. Anh bảo em đợi anh, rồi lại bảo em đừng đợi nữa. Anh muốn em ngắm nhìn bầu trời của nước Trung Hoa mới, em đã ngắm rồi. Trời xanh lắm. Nhưng anh có biết không, trên bầu trời ấy không có anh, thì dù xanh đến đâu cũng chỉ là một khoảng trống mà thôi.”

Nói xong, tôi lại bật khóc.

Giống như một người đã chờ đợi suốt cả cuộc đời, cuối cùng cũng nhận được lời hồi đáp.

Thế nhưng lời hồi đáp ấy lại là:

Đừng đợi nữa.

Mùa xuân năm 2005.

Tôi đã 95 tuổi.

Tôi nhờ Lục Niệm bế mình đến bên cửa sổ.

Tôi muốn ngắm hoa đỗ quyên trong sân.

“Bà ơi, hoa nở rồi. Đỏ rực cả một khoảng sân, đẹp lắm bà ạ.”

Mắt tôi đã chẳng còn nhìn rõ nữa.

Chỉ thấy một khoảng đỏ mờ mờ trước mắt.

“Ừ, đẹp lắm.” Tôi gật đầu. “Ông nội cháu thích loài hoa ấy.”

Đêm hôm đó, tôi ngủ rất say.

Tôi có một giấc mơ.

Trong mơ, tôi lại trở về năm 18 tuổi.

Tấm khăn voan che khuất tầm mắt. Một bàn tay đưa tới, nhẹ nhàng vén khăn lên.

“Niệm An.”

Tôi ngẩng đầu.

Trước mắt là một gương mặt trắng trẻo, thanh tú.

Ở đuôi lông mày bên trái có một nốt ruồi nhỏ.

Anh mỉm cười: “Anh về rồi, để anh kẻ mày cho em.”

Tôi cũng mỉm cười: “Vâng, anh kẻ đi.”

Đầu ngón tay anh khẽ chạm lên hàng lông mày tôi.

Dịu dàng vô cùng.

“Niệm An.” Anh khẽ hỏi. “Em nhìn xem, bầu trời của nước Trung Hoa mới có xanh không?”

Tôi ngẩng đầu.

Bầu trời xanh đến nao lòng.

Xanh đến mức tôi ngắm mãi, ngắm mãi, mà chẳng hề thấy mỏi.

Toàn văn hoàn.