Mùa đông năm 1960, tôi nhặt được một đứa trẻ.

Chiều hôm ấy, trên đường từ đội sản xuất trở về nhà, khi đi ngang qua đống củi ở đầu làng, tôi bỗng nghe thấy tiếng động bên trong.

Âm thanh rất khẽ, nghe như tiếng mèo con kêu.

Tôi vội vạch lớp rơm ra.

Bên dưới là một bọc tã lót bẩn đến mức không còn nhận ra màu sắc ban đầu. Trong bọc có một đứa bé sơ sinh, khuôn mặt nhỏ nhắn tím tái vì lạnh, đôi môi cứ mấp máy, nhưng đã chẳng còn sức để khóc thành tiếng.

Tôi lập tức bế đứa bé lên.

Ủ nó vào trong ngực áo, rồi chạy một mạch về nhà.

Lục Nguyệt Như giật mình: “Chị dâu, con nhà ai thế?”

“Chị nhặt được.”

“Chị định nuôi nó sao?”

“Ừ, chị nuôi.”

“Tại sao ạ?”

“Anh trai em từng dặn chị phải làm nhiều việc có ích cho nhân dân. Đứa bé này cũng là một người dân. Chị sẽ nuôi nó khôn lớn, cho nó học hành, để sau này nó có thể góp sức cho đất nước.”

Mắt con bé đỏ hoe, nhưng không ngăn cản tôi.

Tôi đặt tên cho đứa trẻ là Lục Niệm.

“Lục” là họ của chồng tôi, còn “Niệm” là tên tôi.

Đứa trẻ ấy chính là niềm thương nhớ tôi dành cho Hoài Viễn.

Năm 1966, Cách mạng Văn hóa nổ ra.

Một ngày nọ, một nhóm Hồng vệ binh xông vào nhà tôi.

Bọn họ dán báo chữ lớn, nói rằng “thành phần giai cấp của tôi không rõ ràng”, vu cho tôi là “đặc vụ Quốc dân đảng”, lại lôi chuyện tôi từng nấu cơm cho đội quân hồi hương ra.

Bọn họ muốn đưa tôi ra đấu tố.

Năm ấy, tôi 56 tuổi.

Tôi đứng giữa sân, nhìn đám thanh niên choai choai trước mặt.

Chúng mặc quân phục xanh, đeo băng đỏ trên tay, gương mặt ai nấy đều đầy vẻ cuồng nhiệt.

Tôi bình tĩnh nói: “Tôi không phải đặc vụ. Tôi là người nhà của chiến sĩ Hồng quân. Chồng tôi là Lục Hoài Viễn, trung đội trưởng Hồng quân, đã hy sinh trong trận Tương Giang năm 1934.”

“Ai chứng minh được?” Tên Hồng vệ binh cầm đầu dí ngón tay sát mặt tôi.

“Có giấy tờ chứng minh không? Có giấy chứng nhận liệt sĩ không?”

Nhất thời, tôi không biết phải đáp thế nào.

Giấy chứng nhận liệt sĩ.

Tôi vẫn chưa có.

Mãi sau này mới được cấp.

Đám Hồng vệ binh xúm lại, xô đẩy, định áp giải tôi đi.

Đúng lúc ấy, ngoài cửa bỗng vang lên một giọng nói: “Tôi có thể chứng minh.”

Tất cả đồng loạt quay đầu.

Lục Hoài Sơn đã trở về.

Cậu ấy mặc quân phục, trên ngực đeo huân chương, dáng đứng thẳng tắp.

Cậu ấy sải bước vào sân, dừng lại trước mặt đám Hồng vệ binh.

“Anh trai tôi, Lục Hoài Viễn, là trung đội trưởng Hồng quân, đã hy sinh trong trận Tương Giang năm 1934. Chị dâu tôi, Tô Niệm An, một mình nuôi nấng tôi cùng bốn đứa em khôn lớn. Chị ấy nấu cơm cho đội quân hồi hương là để lén pha thêm nước vào thức ăn của chúng. Suốt mấy chục năm qua, chị ấy đã giao nộp lương thực cho nhà nước, nhận được 19 tấm giấy khen.”

Giọng cậu ấy vang dội như tiếng chuông đồng, từng chữ đều đanh thép, rõ ràng.

“Kẻ nào dám động đến một sợi tóc của chị ấy, tôi, Lục Hoài Sơn, sẽ liều mạng với kẻ đó.”

Đám Hồng vệ binh lập tức bị khí thế ấy làm cho khiếp sợ.

Khi ấy, Lục Hoài Sơn đã là một cán bộ trong quân đội.

Khí thế cùng thân phận ấy, đâu phải mấy đứa thanh niên mới lớn có thể chống đỡ nổi.

Bọn chúng nhìn nhau, lẩm bẩm vài câu rồi tiu nghỉu bỏ đi.

Tôi đứng giữa sân, nhìn những mảnh giấy rách cùng lá khô vương vãi khắp mặt đất.

Hoài Viễn, em trai anh về rồi.

Cậu ấy cao hơn anh, cũng vạm vỡ hơn anh.

Nhưng dáng vẻ khi đứng thẳng người ấy, lại giống anh như đúc.

Suốt những năm Cách mạng Văn hóa, Nguyệt Như luôn ở bên cạnh tôi.

Ngay cả thân phận giáo viên tiểu học của con bé cũng bị đem ra phê phán.

Nó không khóc, cũng chẳng làm ầm ĩ, chỉ lặng lẽ thôi dạy học, trở về đội sản xuất lao động.

Nó nói: “Chị dâu, em cũng giống chị. Chị đợi anh trai em, còn em đợi nước Trung Hoa mới.”

Tôi bật cười: “Cái miệng em còn sắc sảo hơn cả chị đấy.”

Những năm tháng ấy, dù cuộc sống có gian nan đến đâu, cũng chẳng ai chịu gục ngã.

Bởi tất cả đều biết, người mà mình chờ đợi vẫn chưa trở về.

Năm 1979, tôi tròn 70 tuổi.

Bí thư chi bộ làng dẫn theo mấy cán bộ trên huyện đến nhà.

“Bà Tô, hôm nay chúng tôi đến để thực hiện chính sách dành cho gia đình liệt sĩ.”

Tim tôi khẽ thắt lại.

“Có chuyện gì vậy?”

“Đồng chí Lục Hoài Viễn đã được truy nhận là liệt sĩ cách mạng. Chính quyền chuẩn bị cấp cho bà một căn nhà mới, nhà hai tầng, có cả sân riêng.”

Tôi lắc đầu: “Tôi không nhận đâu.”

“Tại sao ạ? Nhà mới vừa rộng rãi vừa sáng sủa, tốt hơn căn nhà cũ này nhiều.”

“Nếu tôi chuyển đi, anh ấy trở về sẽ không tìm thấy tôi.”

Mấy người cán bộ đều im lặng.

Một lúc sau, Lục Nguyệt Như bước ra, kéo tôi sang một bên: “Chị dâu, hay là thế này nhé. Chúng ta chuyển nguyên căn phòng tân hôn của chị và anh trai sang nhà mới. Chị vẫn ngủ chiếc giường cũ, dùng bàn ghế cũ. Cửa sổ hướng về phía đầu làng, như thế khi anh ấy trở về, chỉ cần nhìn một cái là thấy chị ngay.”

Tôi suy nghĩ rất lâu.

“Cửa sổ thật sự hướng về đầu làng chứ?”

“Thật mà chị.”

“Vậy thì được.”

Chiều hôm ấy, tôi bắt đầu thu dọn đồ đạc.

Cũng chẳng có bao nhiêu.

Vài bộ quần áo, một chiếc nồi, mấy cái bát, chiếc hộp gỗ và chiếc gương.

Tôi lau chiếc gương thật sạch, rồi cẩn thận đặt vào hộp gỗ.

“Đi thôi.” Tôi khẽ nói với chiếc gương.

“Chúng ta chuyển sang nhà mới. Sau này anh trở về, nhìn thấy nhà mới thì đừng đi nhầm đường nhé!”

Mùa thu năm 1985.

Người của Cục Dân chính lại đến.

Lần này, họ mang theo một cuốn Giấy chứng nhận liệt sĩ cách mạng còn mới tinh.

“Bà Tô, chúng tôi xin lỗi. Giấy chứng nhận này đến muộn quá.”

Tôi đưa tay đón lấy.

Bìa màu đỏ, bên ngoài in hình quốc huy.

Mở ra, bên trong viết: “Đồng chí Lục Hoài Viễn, nam, quê quán Hưng Quốc, Giang Tây. Hy sinh trong trận Tương Giang năm 1934, được công nhận là liệt sĩ cách mạng.”

Tôi đưa tay vuốt ve ba chữ “Lục Hoài Viễn” rất lâu.

Tờ giấy còn mới, bề mặt trơn nhẵn, lạnh lẽo, chẳng có chút hơi ấm.

“Cảm ơn các đồng chí.”

Đợi mọi người rời đi, tôi đặt giấy chứng nhận liệt sĩ lên bàn, dựng chiếc gương bên cạnh.

Tôi búi tóc theo kiểu mình thường búi thuở còn trẻ.

Rồi lấy cây bút kẻ mày cũ đã gãy, nhẹ nhàng tô từng nét lên đôi lông mày.

Kẻ xong, tôi nhìn người trong gương, khẽ nói: “Hoài Viễn, đến cả chính quyền cũng nói anh đã chết rồi. Nhưng anh từng hứa sẽ trở về kẻ mày cho em. Anh ấy à, trước giờ chưa bao giờ nói lời suông. Vậy nên, em vẫn sẽ đợi.”