Hôm sau, tôi lên trấn tìm Trần Viễn Chí.

Anh ấy đang ở trong nhà khách phía sau hợp tác xã mua bán.

Nghe tin tôi đến, anh ấy vội vàng chạy ra.

“Chị dâu…”

“Đồng chí Trần.” Tôi nhìn anh ấy, giọng bình thản.

“Tôi hỏi anh, anh có tận mắt nhìn thấy Hoài Viễn trút hơi thở cuối cùng không?”

Môi anh ấy khẽ mấp máy.

“Anh hãy nói thật với tôi.”

Anh ấy cúi đầu.

Mãi một lúc lâu sau mới ngẩng lên, ánh mắt lảng tránh:

“Lúc ấy đội hình bị đánh tan, tôi rơi xuống sông, được người khác cứu lên. Còn chuyện trung đội trưởng Lục trút hơi thở cuối cùng… tôi không tận mắt chứng kiến. Chỉ là sau đó, ở trên bờ, tôi nhìn thấy…”

“Nhìn thấy gì?”

“Mũ quân đội của anh ấy.” Anh ấy đáp. “Và cả chiếc cúc áo này nữa.”

Tôi nhắm mắt lại.

Mũ quân đội.

Cúc áo.

Không phải thi thể.

“Vậy tức là chẳng có ai tận mắt nhìn thấy anh ấy chết.” Tôi khẽ nói.

Trần Viễn Chí định nói gì đó, nhưng cuối cùng chỉ thở dài.

“Chị dâu, tôi là người lính, không thể nói dối chị. Khả năng trung đội trưởng Lục còn sống… thật sự rất nhỏ. Trận Tương Giang năm ấy, cả trung đội chúng tôi chỉ còn lại 7 người. Cánh tay này của tôi cũng mất trong trận ấy. Chị không cần phải đợi nữa đâu. Chờ đợi một người bặt vô âm tín, khổ lắm.”

Tôi nhìn anh ấy.

“7 người còn sống trong trung đội, anh có nhớ họ là ai không?”

“Nhớ chứ. Tôi nhớ từng người một.”

“Trong số đó có người phụ nữ nào mang họ Giang, dưới mắt trái có nốt ruồi không?”

Sắc mặt Trần Viễn Chí lập tức thay đổi.

“Chị quen Giang…?”

“Cô ấy tên Giang Tố Vân, là người chị em thân thiết nhất của tôi.”

Anh ấy bật đứng phắt dậy, cứ như vừa nhìn thấy ma.

“Cô ấy là chị em của chị sao?”

Tôi gật đầu.

Giọng anh ấy chùng xuống: “Giang Tố Vân… cũng thuộc trung đội chúng tôi. Sau này cô ấy bị bắt. Ở vùng giáp ranh Phúc Kiến và Giang Tây, kẻ địch ép cô ấy khai ra tuyến đường liên lạc, nhưng cô ấy nhất quyết không chịu. Cuối cùng, cô ấy chết rất thảm.”

Tôi nhắm mắt lại.

Hóa ra cô ấy cũng ở trong trung đội ấy.

Hóa ra cô ấy thật sự đã gặp Hoài Viễn.

Ở Tương Giang.

“Trước khi chết, cô ấy có để lại lời nhắn nào không?”

“Có.” Trần Viễn Chí đáp. “Cô ấy nhờ người canh giữ chuyển lời đến Tô Niệm An ở làng Liên Đường, huyện Hưng Quốc, rằng Hoài Viễn vẫn còn sống.”

Tôi bật cười.

Cười mãi, rồi nước mắt lại rơi.

Giang Tố Vân.

Đến tận lúc chết, cậu vẫn còn nói dối vì tớ.

Cậu đã biết từ lâu rồi.

Cậu đã sống sót qua trận Tương Giang.

Cậu biết Hoài Viễn rất có thể đã nằm lại nơi ấy.

Vậy mà cậu vẫn nhờ người nhắn với tớ rằng anh ấy còn sống.

Đến tận lúc chết, cậu vẫn không nỡ để tớ thôi hy vọng.

Sau đó, tôi tiếp tục đợi.

Lý do rất đơn giản.

Không ai tận mắt nhìn thấy Hoài Viễn chết.

Cũng chẳng ai có thể chứng minh anh đã hy sinh.

Ngay cả Trần Viễn Chí cũng chỉ có thể nói rằng “khả năng còn sống rất nhỏ”.

Khả năng rất nhỏ, nhưng không có nghĩa là hoàn toàn không thể.

Vậy thì tôi cứ đợi.

Trần Viễn Chí không rời đi, mà ở lại sinh sống trên trấn.

Anh ấy thường đến quán nước của tôi ngồi, chẳng nói năng gì, chỉ lặng lẽ uống nước.

Thỉnh thoảng còn giúp tôi bổ củi, khuân vác đồ đạc.

Tôi không đuổi anh ấy đi.

Tôi biết trong lòng anh ấy luôn mang cảm giác áy náy.

Anh ấy nghĩ mình đã không nói rõ mọi chuyện.

Nhưng với tôi, anh ấy nói gì cũng chẳng còn quan trọng nữa.

Bởi sự chờ đợi của tôi, từ trước đến nay, chưa từng xuất phát từ lời nói của bất kỳ ai.

Tôi bắt đầu thay đổi, như trở thành một con người khác.

Trước kia, tôi thường đứng trước cửa ngóng về phía đầu làng, nhìn mãi con đường ấy, mong một ngày nào đó anh sẽ xuất hiện từ phía xa.

Còn bây giờ, tôi bước ra ngoài.

Tôi trở thành đội trưởng đội phụ nữ của đội sản xuất.

Dẫn dắt chị em trong làng đào sửa mương dẫn nước, trồng cây ăn quả, nuôi lợn, nuôi gà.

Ngày nào tôi cũng bận rộn đến mức chân không chạm đất.

Có hôm làm việc suốt cả ngày, đến uống một ngụm nước cũng chẳng kịp.

Nhưng tối nào trước khi đi ngủ, tôi vẫn lấy chiếc gương ra, cẩn thận lau chùi từng chút một.

Chiếc gương đã cũ lắm rồi.

Mặt kính cũng trầy xước, mờ đục, soi vào chỉ thấy bóng người nhòe nhoẹt.

Nhưng tôi chẳng nỡ thay chiếc khác.

“Hoài Viễn, hôm nay em lại được hạng nhất đấy.” Tôi nhìn vào gương, khẽ nói.

“Anh từng dặn em phải làm nhiều việc có ích cho nhân dân. Em đã làm rồi. Anh về mà xem đi.”

Người trong gương vẫn lặng im không đáp.

Nhưng tôi biết, anh vẫn ở đó.

Những năm 1950, tôi lại nhận được thêm rất nhiều giấy khen.

Tính cả những tấm trước kia, tổng cộng là 19 tấm.

Nhưng tôi không dán tất cả lên tường.

Trên tường chỉ có duy nhất một tấm, chính là giấy khen phụ nữ gương mẫu chi viện tiền tuyến đầu tiên tôi nhận được năm 1932.

Những tấm còn lại, tôi dùng một mảnh vải sạch bọc cẩn thận, cất vào trong tủ.

Lục Nguyệt Như hỏi: “Chị dâu, sao chị không dán hết lên?”

Tôi đáp: “Đợi anh trai em trở về, chị sẽ dán từng tấm cho anh ấy xem. Để anh ấy biết, suốt những năm anh ấy vắng nhà, chị chưa từng ngừng cố gắng.”

Con bé im lặng.

Nguyệt Như đã lớn, cũng đã hiểu chuyện hơn nhiều.

Một tối nọ, con bé bỗng nói: “Chị dâu, em nghĩ thật ra chị đã biết từ lâu rồi.”

“Biết chuyện gì?”

“Anh trai em có lẽ đã không còn nữa.”

Tôi nhìn con bé.

Nó cúi đầu, không dám nhìn thẳng vào mắt tôi:

“Em không có ý trù anh ấy đâu. Chỉ là em cảm thấy chị hiểu rõ mọi chuyện hơn tất cả chúng em, nhưng chị vẫn cứ đợi. Điều chị chờ đợi không phải là ngày anh ấy trở về, mà là hai câu nói anh ấy đã để lại cho chị.”

“Hai câu nào?”

“Câu thứ nhất là ‘Đợi anh về’. Câu thứ hai là ‘Hãy làm nhiều việc có ích cho nhân dân’.” Con bé ngẩng đầu, đôi mắt long lanh.

“Chị vẫn luôn thực hiện câu thứ hai, nhưng lại lấy câu thứ nhất làm lý do để tiếp tục sống như thế.”

Tôi sững người.

Rồi bật cười.

“Nguyệt Như.” Tôi khẽ nói. “Em trưởng thành thật rồi.”