Bắt đầu từ năm 1950, các chiến sĩ Hồng quân lần lượt trở về.

Có người mang thương tật, có người gầy gò đến mức chẳng còn nhận ra dáng vẻ năm xưa, có người trở về cùng vợ con, cũng có người chỉ lẻ loi một mình.

Ngày nào tôi cũng lên trấn.

Tôi dựng một quán nước nhỏ ven đường, rót nước cho người qua lại.

Không lấy tiền.

Bất cứ ai ghé qua cũng đều được uống.

Còn tôi cứ ngồi phía sau quán, lặng lẽ nhìn dòng người đến rồi đi.

Nhìn xem có gương mặt nào quen thuộc không, có ai dừng chân trước mặt tôi, cất tiếng gọi “Tô Niệm An” hay không.

Sau này, tôi chẳng vòng vo nữa mà hỏi thẳng: “Đồng chí, anh có biết Lục Hoài Viễn không? Anh ấy là người làng Liên Đường, huyện Hưng Quốc, dáng người cao, đuôi lông mày bên trái có một nốt ruồi.”

Không ai biết anh.

Tôi hỏi suốt ba năm.

Mùa hè năm 1953, một người đàn ông mặc bộ quân phục cũ đến trước quán nước của tôi.

Anh ấy bước đi rất chậm.

Cánh tay trái đã không còn, ống tay áo trống rỗng đung đưa trong gió.

Tôi rót cho anh ấy một bát nước.

Nhưng anh ấy không uống, chỉ nhìn tôi chăm chú.

Bị nhìn đến mất tự nhiên, tôi đành lên tiếng: “Đồng chí, anh tìm ai vậy?”

“Tôi tìm một người.” Giọng anh ấy khàn đặc, như có thứ gì nghẹn lại trong cổ họng.

“Tô Niệm An.”

Tay tôi khựng lại.

Tôi đứng dậy, nhìn kỹ gương mặt người đàn ông trước mặt.

Tôi không quen anh ấy.

Gương mặt vuông vức, làn da đen sạm, thân hình gầy gò, khóe mắt đầy những nếp nhăn.

“Tôi đây.”

Anh ấy không nói gì.

Mãi một lúc lâu sau, anh ấy mới đưa cánh tay phải duy nhất còn lại vào túi trong áo quân phục, lấy ra một thứ.

Đó là một bọc vải cũ, đã đen đến mức chẳng còn nhận ra màu sắc ban đầu.

Anh ấy mở ra.

Bên trong là một chiếc cúc áo.

Cúc bằng đồng.

Trên mặt khắc một chữ “Lục”.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi bỗng thấy mình không sao thở nổi.

“Anh…” Môi tôi run rẩy dữ dội. “Anh quen Hoài Viễn sao?”

Anh ấy gật đầu.

“Vậy… vậy anh ấy đâu rồi?”

Anh ấy hé miệng, rồi lại mím chặt.

Tôi nhìn thẳng vào mắt anh ấy.

Trong đôi mắt ấy có nước mắt.

“Chị dâu.” Cuối cùng, anh ấy cũng cất tiếng.

“Tôi họ Trần, tên Trần Viễn Chí, trước kia là chiến sĩ liên lạc của trung đội trưởng Lục.”

Anh ấy ngừng lại một lát, như đang cố gom hết can đảm.

“Trước khi hy sinh, trung đội trưởng Lục đã giật chiếc cúc áo này xuống, dặn tôi nếu có cơ hội thì mang về cho chị. Anh ấy nói… anh ấy nói mình có lỗi với chị, bảo chị đừng đợi nữa.”

Không khí như đông cứng lại.

Tôi chậm rãi ngồi xuống chiếc ghế dài, trong tay vẫn cầm chiếc gáo múc nước.

“Anh tận mắt nhìn thấy sao?” Tôi nghe chính mình cất tiếng hỏi.

“Vâng.”

“Ở đâu?”

“Tháng 10 năm 1934, bên bờ sông Tương Giang.”

Tôi gật đầu.

Chiếc cúc đồng nằm gọn trong lòng bàn tay đang siết chặt.

Lạnh.

Lạnh thấu tận xương.

“Lời cuối cùng anh ấy nói là gì?”

Trần Viễn Chí quay lưng lại.

Giọng anh ấy theo gió vọng đến, nghèn nghẹn như đang cố nén tiếng khóc: “Anh ấy nói, Niệm An, đừng đợi nữa.”

Tôi nhốt mình trong phòng suốt ba ngày ba đêm.

Không cho bất cứ ai bước vào.

Lục Nguyệt Như đứng ngoài đập cửa, gọi đến khản cả giọng, tôi vẫn không mở.

Sang ngày thứ tư, tôi không còn nằm bất động, thẫn thờ như ba ngày trước nữa.

Tôi mở chiếc hộp gỗ ra.

Ba lá thư.

Mẩu giấy Giang Tố Vân để lại.

Cánh hoa đỗ quyên khô.

Và chiếc cúc đồng vừa được mang đến.

Tôi đổ tất cả ra, trải kín một khoảng trên giường.

Sau đó, tôi cầm chiếc gương lên.

Lật ra mặt sau, nhìn vào khe hở nhỏ ấy.

Tôi nhìn rất lâu.

Chợt nhớ năm 1932, mình đã kẹp một cánh hoa đỗ quyên vào trong khe.

Không biết cánh hoa ấy còn đó không?

Tôi đưa chiếc gương lại gần, chăm chú nhìn.

Quả thật, bên trong khe hở vẫn còn vương một chút màu hồng nhạt.

Cánh hoa từ lâu đã vụn thành bột, mắc lại giữa viền đồng và mặt kính.

Tôi nâng niu chiếc gương trong tay, đầu ngón tay nhẹ nhàng vuốt ve khe hở ấy.

“Hoài Viễn.” Tôi khẽ gọi.

Người trong gương không đáp.

“Trần Viễn Chí bảo anh chết rồi.” Tôi nói. “Em không tin.”

Nước mắt rơi xuống, đọng thành từng giọt trên mặt gương.

“Anh ấy à, cúc áo trên người lúc nào cũng được khâu chắc chắn. Anh từng nói, Hồng quân hành quân thì mọi thứ mang theo bên người đều phải đầy đủ, không được thiếu thứ gì. Vậy sao anh lại để mất một chiếc cúc áo được chứ?”

Tôi bắt đầu bật khóc thành tiếng.

“Anh ấy lừa em, anh cũng lừa em. Giang Tố Vân đến tận lúc chết vẫn nhờ người nhắn rằng anh còn sống, vậy mà bây giờ Trần Viễn Chí lại bảo anh đã chết rồi. Rốt cuộc em phải tin ai đây?”

Tôi ôm chặt chiếc gương, khóc nức nở.

Khóc đến mức cổ họng khản đặc.

Mãi sau, tiếng khóc mới dần lắng xuống.

Tôi ngẩng đầu, nhìn người đàn bà nước mắt giàn giụa trong gương.

Già rồi.

Đôi mắt sưng húp, mái tóc rối bời, trông chẳng khác nào một mụ đàn bà điên.

Thế nhưng ánh mắt ấy bỗng trở nên bình thản lạ thường.

“Được thôi.” Tôi nghe chính mình nói.

“Ai nói gì em cũng không tin, em chỉ tin anh. Anh đã bảo em đợi, thì em sẽ đợi. Đợi anh trở về, đợi chính miệng anh nói với em rằng anh sẽ không về nữa.”

Tôi lau sạch chiếc gương, đặt lên đầu giường.

Rồi lần lượt cất những lá thư, mẩu giấy và chiếc cúc đồng vào hộp gỗ.

Sau đó, tôi nằm xuống, đặt chiếc gương bên cạnh, nhắm mắt lại.

Giấc ngủ ấy sâu đến lạ.

Sáng hôm sau, tôi mở cửa.

Lục Nguyệt Như đang ngồi trước cửa phòng, hai mắt sưng húp như hai quả óc chó.

Tôi mỉm cười với con bé: “Đứa ngốc này, khóc gì chứ? Anh trai em không sao đâu.”

Con bé ngẩn người nhìn tôi.

“Ngày mai chị sẽ đi tìm Trần Viễn Chí hỏi cho rõ. Anh trai em không thể nào để thiếu cúc áo trên người được. Chắc chắn anh ấy vẫn còn sống.”

Tôi vỗ nhẹ vai con bé, rồi đi vào bếp nấu cơm.

Để lại một mình nó đứng trước cửa, hồi lâu vẫn chưa hoàn hồn.