Sách lịch sử không gạt tôi.

Họ đã thành công.

Đêm đó Phó Cẩn Niên uống rất nhiều rượu, tâm trạng sảng khoái liên tục ngâm thơ: "Ngang đao hướng trời mà cười lớn, đi hay ở lại mật gan đều như hai núi Côn Lôn."

"Ngửa mặt lên trời cười lớn bước ra cửa, đứa như ta đâu phải kẻ cỏ bồng chốn vô danh!"

Tôi đang sửa bản kế hoạch, bận đến đầu bù tóc rối, bên A chẳng biết cái quái gì chỉ phán một câu là đã khiến tôi phải thức trắng đêm làm thêm giờ.

Tôi uống một ngụm cà phê, hỏi: "Vẫn luôn quên hỏi, anh là sinh viên à?"

"Ừm."

"Của Đại học Nam Khai?"

Anh ta ngẩn người: "Sao cô lại biết?"

"Một trăm năm sau, vẫn còn Đại học Nam Khai sao?" Anh ta rất kinh kinh ngạc vui mừng.

"Có chứ." Tôi cười khổ một tiếng, nói, "Vẫn là trường đại học mà cái đứa học dốt như tôi căn bản không dám tơ tưởng tới."

"Học dốt là cái gì?" Phó Cẩn Niên hỏi tôi, "Chiếu Nguyệt, cô học không tốt sao?"

"Cũng tạm thôi."

Tôi đến từ một trong bốn tỉnh "Sơn Hà", "cuốn" đến phát điên, năm lớp 12 mỗi ngày ngủ chưa nổi sáu tiếng, cuối cùng mới suýt soát đỗ qua điểm sàn đại học.

Tốt nghiệp xong, lại là hàng loạt các kỳ thi nối tiếp nhau.

Thi cao học, thi công chức, thi biên chế.

Hình như tiêu chuẩn đánh giá cuộc đời có thành công hay không, chỉ là điểm số của hết kỳ thi này đến kỳ thi khác.

Tôi đã chán ngấy những kỳ thi thi mãi không xong, một mình đến Bắc Kinh làm "Bắc phiêu", nhưng sinh viên ngành xã hội tìm việc khó quá, hiện tại chỉ có thể làm viết nội dung cho một công ty truyền thông tự do, nói cho oai là sáng tạo nội dung, thực chất căn bản chẳng liên quan gì đến sáng tạo, lãnh đạo chỉ quăng cho bạn vài bài viết cắn xu hướng.

Rồi bắt bạn chép chép chép chép chép!

Giấc mơ văn học của tôi, dần dần tan vỡ trong những ngày tháng sinh hoạt lặp đi lặp lại.

"Chiếu Nguyệt, cô có thể giúp tôi một việc được không?"

"Anh nói đi." Gõ xong dấu chấm câu cuối cùng, tôi thật sự không muốn nhìn lại đống rác rưởi mình vừa sản xuất ra nữa, liền trực tiếp gập máy tính lại.

"Cô có thể, đại diện tôi đến Đại học Nam Khai xem thử một chút được không?"

Tôi nhớ ra điều gì đó, lại mở máy tính ra.

Tư liệu ghi lại, năm 1937, máy bay quân Nhật ném bom Đại học Nam Khai, sau đó phái quân vào trường phóng hỏa.

Thư viện, Tú Sơn Đường đều bị thiêu rụi hoàn toàn, chỉ còn lại Tư Nguyên Đường là sót lại.

Thắt lưng tôi như thắt lại, lòng chùng xuống.

Tính toán thời gian, đó cũng chính là chuyện của một năm sau.

Chẳng lẽ Phó Cẩn Niên của hiện tại, đã có dự cảm rồi sao?

Tôi mỉm cười, cố gắng giả vờ như không có chuyện gì, nói: "Tất nhiên rồi."

"Đến Thiên Tân một chuyến, nhất định phải đi check-in Nam Khai chứ, không cần anh nói, tôi cũng sẽ đi xem thử mà."

"Check-in, nghĩa là sao?"

Tôi mất hồi lâu mới giải thích cho anh ta hiểu ý nghĩa của từ "check-in", anh ta nghe xong có vẻ càng vui hơn.

"Thật chẳng ngờ, Nam Khai của một trăm năm sau cũng đã trở thành một địa điểm nổi tiếng trên mạng rồi."

Nghe anh ta nói những từ ngữ thịnh hành hiện tại, tôi luôn có cảm giác như đang trò chuyện với một chàng trai phong cách cổ phong, không kìm được mà cười ha hả.

Anh ta cũng không giận, hỏi tôi: "Bây giờ tâm trạng đã khá hơn chút nào chưa?"

Tôi ngẩn người: "Sao anh biết tâm trạng tôi không tốt?"

"Nghe ra đấy." Anh ta nói, "Bình thường cô vừa về là ăn đồ ăn ngay, cái miệng không ngừng lại được, hôm nay chẳng ăn cái gì cả, nhất định là đã xảy ra chuyện gì rồi đúng không?"

"Cũng chẳng có chuyện gì lớn." Tôi chửi tên sếp một câu, "Cái gã sếp ngu ngốc này, rốt cuộc có thể đi chết đi được không hả!"

"Cái công ty rách này, có thể mau chóng phá sản giùm không!"

Phủi phui cái miệng!

Tôi tự vỗ vỗ vào miệng mình, nói: "Thôi đừng phá sản thì hơn, với cái trình độ này của tôi, chỗ này mà phá sản thì e là chẳng ai nhận tôi nữa đâu."

"Không đâu."

Giọng nói của Phó Cẩn Niên vẫn dịu dàng như vậy, mang theo ý cười, nói: "Chiếu Nguyệt, cô rất xuất sắc."

"Đừng để họ CPU cô."

Tôi bất lực đỡ trán, chữa lại cho anh ta: "Cái đó gọi là PUA."

Sáng sớm ngày hôm sau, tôi đến Đại học Nam Khai.

Tôi chụp ảnh check-in cùng tượng kỷ niệm Thủ tướng Chu trước tòa nhà chính, còn đến xem tượng đồng bán thân của Hiệu trưởng Trương Bác Linh - người sáng lập Nam Khai.

Đạp xe đạp luồn lách trên những con đường nhỏ trong khuôn viên trường, mỗi một sinh viên đi qua đều khiến tôi nhớ đến Phó Cẩn Niên.

Liệu anh ấy cũng từng đi con đường này để đến tòa nhà giảng đường, liệu cũng từng đi cùng bạn bè, so xem ai chạy nhanh hơn chăng.

Cuối cùng, tôi đứng trước Tư Nguyên Đường, nhìn ngắm tòa nhà mang trong mình lịch sử hơn một trăm năm này.

Tòa nhà giảng đường gạch đỏ cột trắng này, từng chứng kiến khói lửa chiến tranh lan tràn, cũng đã nhìn thấy sức sống bừng bừng của hiện tại.

Tôi nhìn lên những ô cửa sổ trên tầng, tưởng tượng ra Phó Cẩn Niên của lúc này, liệu anh ấy có phải cũng đang đứng ở đây, cùng tôi nhìn về một khoảng trời đất chăng.

Tôi huyễn tưởng về cuộc sống mỗi ngày mà anh ấy trải qua.

Bước lên bậc thang, bước vào lớp học, cùng các bạn học của mình thao thao bất tuyệt bàn về tấm lòng thiếu niên báo quốc, có lẽ đôi khi cũng nảy sinh tranh cãi, tranh luận đến đỏ mặt tía tai, nhưng những người trẻ tuổi nhìn nhau cười một tiếng, rất nhanh sau đó lại làm hòa như xưa.

Tất nhiên, anh ấy cũng có thể sẽ có nữ sinh mà mình thưởng thức, họ cùng nhau tản bộ trong khuôn viên trường, ngồi dưới gốc cây liễu trao nhau nỗi lòng.

Tôi rốt cuộc cũng nhận ra rằng, đối với tôi, Phó Cẩn Niên là một người đến từ quá khứ.

Cả đời anh ấy, chẳng qua cũng chỉ là vài nét bút ngắn ngủi trên cuốn sách lịch sử.

Chúng tôi có lẽ từng có những giao điểm ngắn ngủi, nhưng nhất định sẽ không thể bước chung đường.

Phó Cẩn Niên nói với tôi: "Tôi phải về trường rồi, buổi tối không thể ở lại đây nữa, nhưng cô yên tâm, tôi sẽ thường xuyên đến tìm cô."

"Giang Chiếu Nguyệt, tôi sẽ không quên cô đâu, chúng ta bây giờ là bạn bè rồi, có đúng không?"

Đầu ngón tay đang gõ bàn phím của tôi khựng lại, mỉm cười nói: "Tất nhiên rồi, Phó Cẩn Niên, chúc cho những điều anh mong ước đều thành hiện thực, tương lai thênh thang."

Đêm đó, tôi mất ngủ.

Ngày hôm sau, tôi vác đôi mắt thâm quầng đến công ty, lãnh đạo tìm vài người mẫu, bảo họ thay những bộ sườn xám thời Dân Quốc, đi tản bộ trên đại lộ Ngũ Đại Đạo.

"Gần đây, trên mạng đang rất thịnh hành kiểu này. Tôi đã nghĩ sẵn tiêu đề cho cô rồi, cứ nói theo thế này nhé: Khoác lên mình bộ sườn xám, trở về bến Thượng Hải phồn hoa năm nào, cùng đắm chìm trong một chuyện tình lãng mạn thời Dân Quốc."

"Á! Tôi cũng lướt thấy rồi, là mụ vợ bé thời Dân Quốc đó mà, dạo này hot lắm."

"Đúng đúng đúng, cứ tuyên truyền như thế, để họ đều đến tiệm chúng ta chụp ảnh nghệ thuật!"

Tôi nhìn những người mẫu đã thay sườn xám, tay cầm tẩu thuốc, đi uốn ẹo trên đường.

Trong đầu đột nhiên hiện lên những chuyện mà Phó Cẩn Niên từng kể cho tôi nghe: "Chiếu Nguyệt, tôi tận mắt chứng kiến thuốc phiện đã hủy hoại một người như thế nào, người bạn tốt nhất trước đây của tôi, chỉ vì dính vào cái thứ này mà quỳ như một con chó trước mặt người Anh, xin chúng cho hắn thuốc."

"Còn cả những người dân thường bị thuốc phiện hủy hoại nữa, tôi từng đến tiệm thuốc phiện, người ở đó ánh mắt trống rỗng, khói thuốc nghi ngút, giống như những thể xác không có linh hồn."

"Cho nên chúng tôi nhất định phải đốt hủy thuốc phiện, vì tương lai của người Trung Quốc, dù cho có phải trả giá bằng tính mạng, cũng không tiếc nuối!"

Một trăm năm trước, có người vì đốt thuốc phiện mà trả giá bằng tính mạng.

Một trăm năm sau, tẩu thuốc lại biến thành chiêu trò giật gân của tiệm chụp ảnh nghệ thuật.

Tôi thực sự không thể chịu đựng nổi nữa, bước qua hỏi người mẫu: "Có thể không cầm cái này được không?"

Họ nhìn nhau ngơ ngác, bối rối nhìn tôi.

Ông chủ mau chóng ngăn lại, nói: "Không được, giới trẻ bây giờ thích cái này lắm, mua đống đạo cụ này còn tốn của tôi không ít tiền đấy."

Tôi cố gắng lý lẽ với ông ta: "Nếu chúng ta muốn tuyên truyền về thời Dân Quốc, chẳng lẽ không nên xuất hiện những thứ này sao, chắc ông cũng từng nghe qua Chiến tranh thuốc phiện rồi chứ?"

Ông chủ đảo một vòng lòng đen mắt trắng cực lớn, nói: "Nhà Thanh đã diệt vong rồi, ở đâu ra người cổ đại thế?"

Lãnh đạo mau chóng kéo tôi ra, nháy mắt với tôi: "Cô có thể đừng gây chuyện được không? Ra một bên đứng đi!"

Lần này, tôi không né tránh.

Tôi nhìn vào mắt lãnh đạo, chất vấn ông ta: "Anh thật sự cảm thấy thời Dân Quốc lãng mạn sao?"

"Anh thật sự cảm thấy việc khiến dân chúng phải sống cảnh phiêu bạt lầm than, chiến tranh lan tràn, giây trước còn đang nói nói cười cười với gia đình bạn bè, giây sau đã bị máy bay đạn pháo nát vụn thành từng miếng thịt, một cuộc sống như vậy là gió trăng lãng mạn sao?"

"Các bậc tiền bối của chúng ta đã làm nhiều như thế, bây giờ lại biến thành một chiêu trò tuyên truyền, anh không cảm thấy rất buồn cười sao?"

Lãnh đạo cũng không ngờ tôi lại chất vấn ông ta như vậy, ông ta ngẩn ra một giây, nói: "Mọi người đều tuyên truyền như thế..."

Tôi ngắt lời ông ta: "Từ trước đến nay đều như thế, thì chính là đúng sao?"

Ông ta ấp úng không trả lời được.

Tôi nhân cơ hội nói với ông ta: "Nếu sếp sẵn lòng tin tưởng tôi, có thể cho tôi một cơ hội, tôi bảo đảm, nhất định sẽ sáng tác ra bản văn bản tuyên truyền phù hợp hơn."

Ông ta thậm chí không suy nghĩ lấy một giây, vẫy vẫy tay với tôi.

"Cứ làm theo lời tôi nói! Không làm được thì biến! Cô không muốn làm, có khối người muốn làm!"

Tâm trạng của tôi chưa bao giờ bình tĩnh đến thế, tháo chiếc thẻ nhân viên trong tay xuống, ném thẳng xuống đất: "Tôi không làm nữa."